dengeleyici
Stabilizörler, polimerleri çevresel etkilerden (ısı, UV ışığı vb.) korumak için kullanılan "kasıtlı olarak eklenen katkı maddeleridir". İşleme ve kullanım sırasında polimeri termal (termal), UV ve mekanik bozunmadan korumak için plastiklere eklenirler. Antioksidanlar, termal (termal) ve ışık/ışık (UV) stabilizatörleri, alev geciktiriciler/alev geciktiriciler ve oksijen tutucular olarak işlev görürler. PVC için termal ayrışma sıcaklığı, işlem sıcaklığına yakındır, bu nedenle işlenmesi sırasında ve sonrasında uygun ısı stabilizatörlerinin kullanılması esastır.
Bazı stabilizatörler belirli ağır metalleri veya bunların iyonlarını içerebilir (örn. PVC pencere profilleri ve borular için stabilizatörler esas olarak kurşun bazlı veya baryum, kadmiyum veya çinko bileşikleridir, ayrıca organo-nikel bileşikleri özellikle UV stabilizasyonu için kullanılır), bu da sağlık açısından tehlike oluşturabilir.
PVC için mevcut olan başlıca ısı stabilizatörleri şunlardır:
•
Kurşun bileşikleri (esas olarak bazik kurşun sülfat ve kurşun stearat). Tüm kurşun türleri, kümülatif etkilerinden dolayı insanlar için son derece toksiktir. Çalışmalar, kurşunun beyin hasarına, öğrenme güçlüklerine, yüksek tansiyona ve hatta düşüklere neden olabileceğini göstermiştir. Özellikle kurşunla kirlenmiş suya maruz kalma, önemli sağlık riskleri içeren yaygın bir sorundur. Gastrointestinal sistem yoluyla alındığında kurşun, organlarda ve kemiklerde birikebilir ve sonunda anemiden nörolojik dejenerasyona kadar çeşitli hastalıklara yol açabilir (Godwin, 2001). DSÖ, içme suyunda 10 ug/l kurşun seviyesi önermektedir (WHO, 2006).
•
Organotin bileşikleri başlıca monobütilkalay (MBT), dibütilkalay (DBT) ve tribütilkalay (TBT) içerir. Ek olarak, evsel su kaynaklarında tespit edilen bir diğer organotin olan dimetilkalay (DMT), PVC ve klorlu PVC (CPVC) ürünlerinde kullanılan stabilizatörlerden kaynaklanmaktadır (Ehman ve diğerleri, 2007). Organokalay bileşiklerinin, karaciğerin yanı sıra merkezi sinir ve bağışıklık sistemleri için kalıcı ve toksik olabileceğinden şüphelenilmektedir (Korgiesen ve Rice, 1998). Organotin bileşikleri, Avrupa stabilizatör tüketiminin yaklaşık yüzde 9,3'ünü oluşturmaktadır (CEC, 2000).
•
Kadmiyum (Cd) ve kompleks tuz sistemleri. Cd, Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın ilk 10 tehlikeli kirletici listesinde yer alan biriken bir zehirdir; böbrek hasarına ve kansızlığa neden olabilir ve bir kez emildiğinde insan vücudunda 30 yıl kalabilir. Kadmiyum oksit dumanlarının solunması, birçok ölümcül sonucu olan en büyük tehlikedir.
•
Antimon (Sb), klorun alev geciktirici etkisini arttırmak için PVC'de kullanılır.
•
PVC'nin alev geciktirme ve darbe dayanımı özelliklerini geliştirmek için genellikle organoklorinlere ihtiyaç duyulur.
